Pandemi döneminde talep düşüklüğü dolayısıyla, bu döneme ait ek maliyetler, bilet fiyatlarına çok fazla yansıtılmadı. Birçok havayolu, maliyetleri kendisi sübvanse etme yolunu seçerken talebin daha hızlı geri dönmesi açısından bu karar oldukça yerindeydi.

Elbette sektörün önünde toparlanabilmek için zor bir süreç var. Dünya genelinde birkaç havayolundan gelen pozitif yönlü açıklamalardan yola çıkarak, taleplerin geri geldiğini söylemek maalesef olanaksız...

Ancak, ABD'li havayolları başta olmak üzere bazı havayolu için 2019 yılı rakamlarına yaklaşılmaya başlandığını, özellikle Mart ayından itibaren rezervasyonların toparlanma sürecine girdiği açık...

Buna rağmen, milyarlarca dolar kaybedilen koca bir yılın telafisinin öyle kolay olmayacağı ortada... Ama yine de, havayolları açısından iyimsere dönük bir gelişimin olması, hem sektördeki oyuncular hem çalışanlar hem de yolcular açısından moralleri yükselten ve bir nebze olsun geleceğe umutla bakmayı sağlayan gelişmeler...

Geçtiğimiz günlerde, bazı Avrupa ülkelerinin tatilciler için, ülkeye geri dönüşte karantina şartını kaldırmasının dahi, havaalanlarında eski günlerdeki görüntülerin oluşmasını sağladığını gördük. Metrelerce uzayan kuyrukları görmeyi unutmuştuk havaalanlarında... O kuyruklar yavaş yavaş geri dönmeye başladıkça sektörün toparlanma süreci de hızlanacak gibi...

Eurocontrol rakamlarına göre, seyahat kurallarındaki gevşeme sonrası milyonlarca insanın İspanya, İtalya ve Yunanistan gibi destinasyonları tercih etmesi ile birlikte bu ülkelerdeki hava trafiğinin önceki haftalara göre yüzde 50'ler civarında arttığını gözlemledik. Maalesef ki, bu süreçte birçok ülkenin Türkiye'ye yönelik seyahat yasağını devam ettirmesi ile turizmde rakiplerimiz olarak görülen İspanya, İtalya ve Yunanistan'ın çok gerisinde kaldık. Bütün bir turizm ve havacılık sektörü, özellikle Ağustos ayında ciddi bir patlama bekliyor. Umarız o patlamadan bizim ülke havayolları ve turizmi de fazlasıyla payını alır. Ama aşılanma konusunda takvimden oldukça geride seyretmemiz, Mayıs ve Haziran gibi verimli olabilecek bir dönemi kaybetmemize neden oldu.

TAHLİYE UÇUŞLARI CEP YAKIYOR

Bir taraftan seyahat kısıtlamalarına rağmen havayolları tarifeli operasyonlarına devam ederken hali hazırda tahliye uçuşlarının devam ettiği ülkeler de var. Onlardan biri de Covid 19'un anavatanı Çin... Hali hazırda Türk Hava Yolları, bu ülkeye tarifeli uçuşlarına başlamadı. Ancak tahliye uçuşları devam ediyor. Ancak o uçuşlarda da çok önemli bir sorun var. Örneğin İstanbul'dan Guangzhao'ya haftada sadece bir gün tahliye uçuşu planlanıyor. Ve uçağın ekonomi sınıfında yer bulabilmek ise neredeyse imkansız. Çünkü yakın tarihteki bütün uçuşlar tamamen dolu... Yüksek bilet fiyatlarına rağmen üstelik... Normal koşullarda gidiş dönüş 1000 dolar (8500 TL) civarına o parkurda ekonomi sınıfında seyahat etmek mümkün iken, tahliye uçuşu olduğu ve talep de çok fazla olduğu için fiyatlar 10'a katlamış durumda...Tek yön ekonomi sınıfında biletlerin 40bin TL'ye satıldığı bile oluyor. Business class'ta biletler 80 bin TL'nin üzerine çıkmasına rağmen orada da yer bulmak imkansız neredeyse...

Çin'de yaşayan öğrenciler ve kısmen gelir durumu bu bilet fiyatlarını karşılayamayacak olanlar var. İşte en büyük sorunu da onlar yaşıyor. Normalleşme ile birlikte Türkiye'den Çin'e dönmek isteyen, aynı şekilde aylardır Türkiye'ye gelemeyenler var. Bunların önemli kısmı öğrenciler... Dönemiyorlar çünkü bilet fiyatları, alım güçlerinin düştüğü bir dönemde, karşılayabilecekleri rakamların çok üzerinde... Üstelik alternatifleri de yok. Aktarmalı olarak gitseler belki daha ucuza mal edebilecekler ancak Çin devleti, aktarmalı olarak yolcu kabul etmiyor.

Ya yüksek fiyattan bilet alacaklar ya da gidemeyecekler... Bu konuda sadece THY değil aynı şekilde Aeroflot ve Qatar Airways'in fiyat politikası da benzer şekilde... Onlar da çok az sefer planlandığı için bilet fiyatlarını yüksek tutuyorlar.

THY'nin bu konuda sefer sayısını artırmasını ve bilet fiyatlarını bir miktar geri çekmesini isteyen ciddi bir kitle var. İster istemez bu fiyat politikası fırsatçılık olarak değerlendiriliyor yolcuların gözünde... Buna fırsat vermemek için sefer sayısının artırılmasnın, fiyat politikasının güncellenmesinin ve makul seviyelere çekilmesinin daha doğru bir yaklaşım olacağı kanaatindeyim...

HİNDİSTAN'A UÇUŞLAR BAŞLIYOR

Bu arada Türk Hava Yolları, 1 Temmuz'dan itibaren İstanbul'dan Hindistan'ın Delhi kentine uçuşlarına yeniden başlıyor. Biletler, bir süre önce sistemde satışa açıldı. Biliyorsunuz, Hint varyantı dolayısıyla uzun süredir bu seferler durdurulmuştu. Birçok ülke bırakın yolcu taşımayı, bu ülkeye kargo operasyonunu bile durdurdu. Bugün dahi Covid 19'dan dolayı her gün 4 bin kişinin yaşamını yitirdiği Hindistan'a tarifeli seferlere başlama kararı, acele bir karar gibi görünüyor. THY'nin bunu da yeniden gözden geçirmesi faydalı olabilir.